Wiskoza to materiał sztuczny pochodzenia roślinnego, wytwarzany z celulozy drzewnej. Jest przewiewna, higroskopijna i przyjemna w dotyku, a przy tym wymaga delikatniejszej pielęgnacji niż bawełna. Warto poznać szczegóły produkcji, właściwości i zastosowań, aby świadomie wybierać ubrania.
Czym jest wiskoza i jak powstaje?
Materiał bywa mylnie uznawany za tworzywo syntetyczne, jednak w klasyfikacji włókienniczej zalicza się do włókien sztucznych pochodzenia roślinnego. W odróżnieniu od włókien syntetycznych, które powstają z polimerów, ten materiał ma źródło w surowcach odnawialnych. Znany jest również jako sztuczny jedwab.
Historia materiału sięga XIX wieku – szwajcarski chemik Georges Audemars po raz pierwszy uzyskał to włókno w 1855 roku, a nazwę wprowadzili później Charles Frederick Cross, Edward John Bevan i Clayton Beadle. Pierwsza komercyjna produkcja ruszyła w 1905 roku.
Z jakich surowców powstaje włókno?
Podstawą produkcji jest celuloza drzewna, pozyskiwana z pulpy lub masy drzewnej. Najczęściej wykorzystuje się drewno drzew iglastych, ale w praktyce surowcem bywają także sosna, świerk, buk, bambus oraz eukaliptus. Włókna celulozowe nadają materiałowi roślinny charakter, dzięki czemu przypomina pod tym względem len czy bawełnę.
Jak wygląda proces produkcji?
Drewno jest najpierw rozdrabniane, a następnie łączone z ługiem sodowym i dwusiarczanem węgla. W wyniku tej reakcji powstaje sól sodowa ksantogenianu celulozy, którą rozpuszcza się w wodnym roztworze zasady sodowej.
Tak przygotowaną masę przędzalniczą przetłacza się przez dysze przędzalnicze do kąpieli chemicznej, w której formują się włókna wiskozowe. Następnie są one myte, suszone i tkane, a w zależności od splotu powstają tkaniny wiskozowe lub dzianiny wiskozowe. W niektórych wariantach procesu do zestalenia nici wykorzystuje się kwas siarkowy.
Produkcja wiskozy polega na przekształceniu celulozy drzewnej w roztwór przędzalniczy, z którego w kąpieli chemicznej formuje się włókna.
Jakie właściwości wyróżniają ten materiał?
Ten materiał łączy w sobie cechy zbliżone do tkanin naturalnych, a jednocześnie dzięki obróbce chemicznej może przybierać różne faktury – od matowych po połyskujące. Warto przyjrzeć się najważniejszym cechom użytkowym.
Jak materiał oddycha i chłonie wilgoć?
Przewiewność sprawia, że ubrania z tego włókna sprawdzają się w upalne dni, podobnie jak odzież z bawełny czy lnu. Nawet niewielka domieszka w materiale syntetycznym, na przykład poliestrowym, poprawia cyrkulację powietrza.
Drugą istotną cechą jest higroskopijność. Materiał szybko wchłania wilgoć, a następnie ją odparowuje, dzięki czemu skóra pozostaje sucha. To dlatego tkaniny wiskozowe nie przyklejają się do spoconego ciała i są chętnie wykorzystywane na podszewki oraz odzież letnią.
Czy materiał jest bezpieczny dla skóry?
Naturalne pochodzenie surowca sprawia, że materiał jest hipoalergiczny i przyjazny nawet dla skóry wrażliwej. W porównaniu z wełną odzieżową rzadziej wywołuje podrażnienia. Dodatkowo cechuje się mniejszym elektryzowaniem niż wiele włókien syntetycznych, a wariant bambusowy wykazuje właściwości antybakteryjne i przeciwgrzybiczne.
Czy materiał się rozciąga i gniecie?
Czyste włókno nie ma właściwości elastycznych, dlatego odzież bez dodatku innych tworzyw nie rozciąga się i nie wypycha na łokciach czy kolanach. Jednak dzianiny wiskozowe oraz dżersej wiskozowy dzięki splotowi mogą wykazywać delikatną rozciągliwość i wracać do pierwotnego kształtu. Dodatek elastanu sprawia, że ubranie zyskuje wyraźną elastyczność.
Jeśli chodzi o gniecenie, tkaniny wiskozowe bywają dość podatne na zagniecenia, choć dzianiny i dżersej zwykle mniej się gniotą. Domieszka poliamidu lub poliestru pomaga ograniczyć ten problem i zwiększa odporność na odkształcenia.
Jak wypada na tle bawełny, lnu i jedwabiu?
Ten materiał bywa nazywany sztucznym jedwabiem, ponieważ potrafi imitować jego połysk i miękkość, ale jest od niego tańszy i ma pochodzenie roślinne. W porównaniu z bawełną lepiej pochłania wilgoć, jest lżejszy i gładszy w dotyku, natomiast w mokrym stanie bywa mniej wytrzymały.
W zestawieniu z lnem wypada mniej sztywno – lejące t
FAQ – najczęściej zadawane pytania
Czym dokładnie jest wiskoza?
To włókno sztuczne pochodzenia roślinnego wytwarzane z celulozy drzewnej, nazywane też sztucznym jedwabiem.
Z jakich surowców powstaje wiskoza?
Surowcem jest celuloza z drewna, najczęściej drzew iglastych, ale także buk, bambus czy eukaliptus.
Jak wygląda proces produkcji wiskozy?
Celulozę przetwarza się chemicznie na masę przędzalniczą, którą przepuszcza się przez dysze do kąpieli, gdzie formują się włókna; następnie są one oczyszczane i suszone.
Czy wiskoza dobrze oddycha i pochłania wilgoć?
Tak — materiał jest przewiewny i higroskopijny, szybko wchłania wilgoć i pozwala jej odparować, co utrzymuje skórę suchą.
Czy wiskoza jest bezpieczna dla wrażliwej skóry?
Tak — dzięki roślinnemu pochodzeniu bywa hipoalergiczna i rzadziej podrażnia niż np. wełna; warianty bambusowe mają też działanie antybakteryjne.
Czy ubrania z wiskozy się rozciągają lub gniotą?
Czysta wiskoza jest mało elastyczna i może się gnieść, lecz dzianiny, dżersej lub dodatek elastanu zwiększają elastyczność i zmniejszają pogniecenia.
Jak wiskoza wypada w porównaniu z bawełną, lnem i jedwabiem?
Imituje połysk i miękkość jedwabiu przy niższej cenie, jest lżejsza i lepiej chłonie wilgoć niż bawełna, a w stosunku do lnu jest mniej sztywna.
